Burza po decyzji prokuratury w sprawie Wałęsy. Instytut odsłania karty

Pod koniec września prokuratura w Warszawie zakończyła śledztwo dotyczące Lecha Wałęsy. Sprawa dotyczyła podejrzenia składania przez niego fałszywych zeznań na temat dokumentów przypisywanych tajnemu współpracownikowi SB o pseudonimie „Bolek”.

Prokuratura umorzyła śledztwo dotyczące Wałęsy

Chodzi o materiały odnalezione w 2016 roku w domu wdowy po generale Czesławie Kiszczaku. Na części dokumentów widniały podpisy „Bolek” i „Lech Wałęsa”. Podczas przesłuchania okazano je byłemu prezydentowi. Lech Wałęsa zaprzeczył, że je napisał lub podpisał. Wyjątkiem był jeden dokument.

Prokuratura uznała, że ekspertyza dotycząca pisma ręcznego nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wszystkie badane dokumenty sporządził Lech Wałęsa. Eksperci zauważyli wprawdzie podobieństwa między częścią zapisów a próbkami przekazanymi do porównania, ale zdaniem śledczych nie było pewności, czy materiał porównawczy rzeczywiście pochodził od byłego prezydenta.

Śledczy mieli również zastrzeżenia do samych próbek. Zwracała uwagę, że pochodziły z różnych lat, a pismo Wałęsy z 1976 i 1996 roku znacznie się różniło. Śledczy wskazywali też, że porównywanie długich dokumentów z krótkimi tekstami i samymi podpisami nie spełnia standardów takich badań.

Dokumenty z teczki „Bolka” pod lupą. Instytut odpiera zarzuty

Instytut Ekspertyz Sądowych w Krakowie im. Jana Sehna nie zgadza się ze stanowiskiem prokuratury. „Instytut podtrzymuje w całości wnioski zawarte w opinii pisemnej. Po jej sporządzeniu biegli IES złożyli ponadto opinię ustną, podtrzymując pierwotne ustalenia. Żaden z organów prowadzących postępowanie nie zwrócił się następnie do Instytutu o sporządzenie kolejnych opinii” – przekazali przedstawiciele placówki w oświadczeniu przesłanym „Rzeczpospolitej”.

IES tłumaczył, że eksperci mieli do dyspozycji znacznie więcej materiałów, niż wynika z zarzutów prokuratury. Dokumenty pochodziły z lat 1963–2016. Wśród próbek z lat 70. było ponad 30 podpisów, a także życiorys, podania i odwołania. Materiały z lat 80. obejmowały ponad 50 podpisów oraz zapisy na około 20 dokumentach. Zdaniem instytutu taki zestaw wystarczał do przeprowadzenia analizy.

Eksperci podkreślili również, że przy badaniu pisma nie liczy się wyłącznie długość tekstu ani data jego powstania. Ważne są także sposób pisania liter, szybkość stawiania znaków, ich uproszczenia i czytelność, a także charakterystyczny sposób prowadzenia ręki.

Kolejna wątpliwość prokuratury dotyczyła możliwości fałszowania podpisów Lecha Wałęsy przez funkcjonariuszy SB. Śledczy zwracali uwagę, że część dokumentów wykorzystanych do porównania mogła w rzeczywistości zostać przygotowana przez pracowników służby.

Lech Wałęsa i dokumenty „Bolka”. Instytut odpowiada prokuraturze

Instytut zapewnia, że sprawdził również tę kwestię. Przed rozpoczęciem analizy eksperci ocenili, czy przekazane materiały są wiarygodne. Część podpisów przypisywanych Lechowi Wałęsie wykluczono z badań. Specjaliści rozpoznali też dokumenty napisane przez funkcjonariuszy SB. Wśród nich było sześć podpisów „Bolek” oraz jedno doniesienie sporządzone i podpisane przez oficera służby.

Na koniec eksperci odnieśli się do możliwości stworzenia fałszywych dokumentów, których nie dałoby się rozpoznać podczas analizy. Zwrócili uwagę, że dotychczasowe badania pisma ręcznego nie dostarczyły wiarygodnych dowodów na istnienie takich przypadków.

„Stuletni dorobek badań pismoznawczych, znajdujący odzwierciedlenie zarówno w piśmiennictwie krajowym, jak i zagranicznym, nie dostarcza wiarygodnie udokumentowanych przykładów 'fałszerstw doskonałych'” – podsumowali.